Het juiste moment om een boom te rooien

Het juiste moment om een boom te rooien is cruciaal voor een succesvolle aanplant en een goede aanslag. Dit moment wordt bepaald door meerdere factoren, zoals de fysiologische rust van de boom, de boomsoort, het seizoen, transport- en opslagcondities en de omstandigheden op de uiteindelijke plantlocatie. In overleg met de boomkwekerij kan het optimale rooimoment worden vastgesteld. In dit artikel bespreken we de belangrijkste aandachtspunten.

Wat is een geschikt moment om te rooien?
Het juiste moment om een boom uit de vollegrond te rooien ligt in principe altijd in de winter, van begin november tot begin april. In deze periode verkeren de meeste loofbomen in winterrust. Ze hebben hun blad laten vallen, de sapstroom is sterk verminderd en de energie is opgeslagen in de wortels en de stam. Hierdoor kan de boom het verplanten beter verdragen.

Het exacte moment van bladval verschilt per boomsoort en is sterk afhankelijk van het weerbeeld. Een zachte herfst met warme nachten en weinig wind kan ervoor zorgen dat bomen hun blad langer vasthouden. Een constantere en bepalendere factor is echter de daglengte. Zodra de dagen korter worden en de lichtintensiteit afneemt, reageren loofbomen hierop door bladval in te zetten. De meeste boomsoorten volgen dit natuurlijke ritme. Zodra een boom in rust is, kan deze veilig worden gerooid. Bij veel boomsoorten betekent dit overigens niet dat al het blad er vanaf moet zijn. Soorten als Quercus robur (Zomereik) en Fagus sylvatica (beuk) rooien we bij voorkeur als het blad bruin is of er geheel af is.

Wat verstaan we onder rooien
In de boomkwekerij is het rooien een belangrijke handeling, want dit bepaalt voor een groot deel de kwaliteit van de plant. Onder rooien verstaan we het uit de grond halen van bomen met als doel verplanten of leveren aan de klant. Het rooien is dus in feite het oogsten van de planten. Wanneer een oogsthandeling ondergronds plaatsvindt, gebruiken we de term ‘rooien’.

Stem het rooien af op het aanplantmoment
Het is belangrijk om het rooimoment af te stemmen op het geplande aanplantmoment. De meeste bomen kunnen, mits goed behandeld, lang bovengronds worden bewaard zonder kwaliteitsverlies. Het is daarom goed mogelijk om bomen vroeg in de winter te rooien en pas later in het seizoen aan te planten. Wanneer er sprake is van vorst tijdens opslag of transport, moeten passende maatregelen worden genomen om uitdroging en vorstschade te voorkomen. Meer nuttige tips voor het aanplanten van bomen in de winterperiode vindt u in dit artikel. Door de boom te rooien vertraag je het groeiproces en verlaat je het moment van uitlopen. Is het vooraf bekend dat een aanplantproject pas laat in het voorjaar wordt uitgevoerd, dan kan het strategisch zijn om bomen vroeg in het seizoen te rooien. Dit verkleint de kans op schade door een te vroege uitloop.

Gevoelige boomsoorten
De meeste bomen kunnen in het najaar gerooid worden als de eerste bladeren beginnen te vallen. Er zijn echter een aantal boomsoorten die echt compleet in winterrust moeten zijn om de kans op aanslaan sterk te vergroten. In het Nederlandse klimaat (waar de bomen van Boomkwekerij Ebben gerooid worden) betekent dit concreet dat deze pas vanaf 5 december gerooid kunnen worden. Gevoelige bomen die hieronder vallen zijn eiken (uitgezonderd de wintergroene eiken, deze zijn nóg gevoeliger), beuken en wilgen. Te vroeg rooien bij deze soorten vergroot de kans op uitval aanzienlijk.

Een overzicht van wintergroene loofbomen: Ilex aquifolium, Ilex x koehneana, Magnolia grandiflora, Quercus ilex, Q. suber, Q. x hispanica, Q. x turneri, Q. glauca, Q. myrsinifolia.

Wintergroene loofbomen: extra aandacht vereist
Wintergroene loofbomen vormen een aparte categorie. Voor soorten zoals steeneiken Quercus ilex en Quercus x turneri ‘Pseudoturneri’  is het juiste rooimoment cruciaal. Deze groep bomen is nooit in volledige winterrust, omdat ze hun blad houden en dus actief blijven. Het juiste rooimoment ligt aan het begin van de lente, als de knoppen beginnen te schuiven. Het wortelgestel is dan al wel actief, maar de boom is nog niet in zijn groeifase. Zodra het jonge schot zichtbaar wordt, is de boom actief en neemt het risico op mislukken van aanslaan sterk toe. Een aantal belangrijke aandachtspunten bij wintergroene loofbomen zijn:

• Een zo kort mogelijke tijd tussen rooien en aanplanten (bij voorkeur direct aanplanten);
• Verdamping zoveel mogelijk beperken;
• Bescherming tegen wind en zon tijdens transport en verwerking.

Verassend genoeg zijn er ook een aantal wintergroene bomen die makkelijk te verplanten zijn, zoals Magnolia grandiflora en Quercus suber. Wel reageren ze vaak na aanplant met enorme bladval, maar ze herstellen zich vervolgens vlot.