Van industriële havenstad naar internationale voorbeeldstad voor stedelijk groen. Eind mei 2026 is Malmö gaststad van het European Forum on Urban Forestry (EFUF), Europa’s belangrijkste bijeenkomst over bomen en vergroening in steden. Dat is geen toeval. Weinig steden hebben de afgelopen decennia zo consequent gebouwd aan een groene toekomst als Malmö.
Wie door Malmö loopt, merkt direct dat hier iets bijzonders gebeurt. Bomen die je normaal vooral in arboreta tegenkomt, staan hier gewoon in straten, op pleinen en in parken. Patrick Bellan, landschapsarchitect en boomspecialist bij de gemeente Malmö, vertelde recent inspirerend over de unieke aanpak van de stad op het gebied van biodiversiteit, boombeheer en klimaatrobuuste vergroening.
Patrick Bellan tijdens zijn presentatie op het Symposium Tree Selection.
Waarom Malmö opvalt
Waar veel steden vergroening nog benaderen als losse projecten, behandelt Malmö groen als een structureel onderdeel van de stad. Bomen zijn er geen decoratie, maar infrastructuur. Net zo relevant als wegen, water en mobiliteit. Ze zorgen voor verkoeling, vangen regenwater op, verbeteren de luchtkwaliteit en maken buurten aantrekkelijker en gezonder.
Dat zie je terug in de manier waarop Malmö doelen stelt. De stad was een van de eerste Europese gemeenten die de inmiddels bekende 3-30-300 regel omarmde:
- vanuit iedere woning zicht op 3 bomen
- toewerken naar 30% boomkroonbedekking
- maximaal 300 meter tot openbaar groen
Boomkroonbedekking per stadsblok. Afbeelding: Patrick Bellan
Meten in plaats van praten
Wat Malmö sterk maakt, is dat vergroening ook echt meetbaar wordt gemaakt. In juli 2024 werd de totale boomkroonbedekking gemeten: 15,6%. Nog geen 30%, maar met ongeveer 13,8 miljoen m² kroonoppervlak, wel ongeveer halverwege die ambitie.
De cijfers worden bovendien per wijk uitgesplitst. Sommige buurten scoren boven de 30%, andere blijven onder de 5%. Daarmee wordt zichtbaar waar bewoners relatief weinig schaduw, weinig bomen en weinig toegang tot groen hebben. Groenbeleid wordt zo ook rechtvaardigheidsbeleid: investeren waar de nood het hoogst is.
Halverwege de 30%. Afbeelding: Patrick Bellan
Grönare Möllan: vergroenen waar het moeilijk is
Dat zie je mooi terug in Grönare Möllan, een project in de compacte en multiculturele wijk Möllevången. Geen ruime uitbreidingswijk met brede bermen, maar een dichtbebouwde stadswijk waar iedere vierkante meter al in gebruik is.
Juist daar investeert Malmö in nieuwe bomen, regenwateroplossingen en betere groeiplaatsen door de beperkte ruimte slim te benutten. Met de aanplant van 150 klimaatbomen steeg de boomkroonbedekking in Möllevången van 8% naar 12%.
Dat soort projecten zijn misschien nog wel relevanter dan grote stadsparken. De grootste winst ligt vaak in de dagelijkse straat: daar waar bewoners lopen, fietsen, wachten en verblijven.
Begeleide boomwandeling in Grönare Möllan. Foto: Patrick Bellan
De les van de iepziekte
Een ander aspect van Malmö’s vooruitstrevende boombeleid komt niet voort uit luxe, maar uit noodzaak. In de jaren tachtig verloor de stad meer dan 33.000 bomen door de iepziekte. Een kwart van alle straatbomen verdween. Toen werd duidelijk hoe kwetsbaar een eenzijdig bomenbestand is.
Sindsdien kiest Malmö bewust voor diversiteit en al sinds 2000 met de 10-20-30 regel. Geen enkele soort mag te dominant worden. Inmiddels telt de stad meer dan 900 soorten en cultivars. Alleen al binnen het geslacht Quercus zijn meer dan 100 varianten aanwezig. Daardoor is Malmö niet alleen groener geworden, maar ook weerbaarder richting klimaatverandering, plagen en ziekten.
Malmö heeft geen arboretum — de stad ís een arboretum. In zogenoemde arboretum alleys staan soorten bewust gemengd door elkaar. Patrick Bellan zei daar treffend over: “Als je in Malmö wordt gedropt, moet je aan de vegetatie kunnen zien waar je bent.”
Voorbeeld doorsnede en ontwerp van arboretumallee. Afbeelding: Patrick Bellan
Een boom in een park is iets anders dan een boom in de straat
Malmö onderzoekt actief welke soorten goed presteren op welke plek en beschikt daarvoor over een uitgebreide database. Sommige soorten groeien beter in parkmilieus, andere kunnen juist uitstekend omgaan met verharding, hitte en stedelijke stress.
Dat klinkt logisch, maar in de praktijk wordt boombeleid nog vaak generiek benaderd. Malmö laat zien dat slimmer kijken naar standplaats minstens zo belangrijk is als méér bomen planten.
Interessant daarbij is ook het klimaatperspectief. Het macroklimaat van Zweden lijkt niet altijd geschikt voor alle soorten, maar het warmere stedelijke microklimaat van Malmö vaak wel, en waarschijnlijk steeds meer.
In verharde stedelijke ruimtes gebruikt Malmö circa 300 soorten en cultivars, in parken en groengebieden zelfs meer dan 800.
De meest voorkomende boomsoorten per locatie. Afbeelding: Patrick Bellan
De infrastructuur achter het groen
Wat Malmö daarnaast onderscheidt, is de stevige technische basis achter het groenbeleid. De stad beschikt over een uitgebreide soortenlijst voor verharde locaties met meer dan 400 taxa, inclusief informatie over droogtetolerantie, standplaats, grootte en beschikbaarheid.
Nieuwe groeiplaatsen moeten minimaal 30 m³ wortelvolume bieden. Biochar wordt standaard toegepast. Daarnaast zijn er technische standaarden en detailtekeningen voor verschillende typen plantplaatsen.
Al deze kennis wordt gecoördineerd door Trädgruppen: een interne boomwerkgroep van circa 40 medewerkers uit verschillende gemeentelijke departementen. Zij werken in drie commissies aan technische richtlijnen, boomplannen en publieksactiviteiten.
Dat is misschien wel het minst zichtbare, maar meest cruciale onderdeel van Malmö’s succes: een sterk intern netwerk dat kennis borgt en continu doorontwikkelt.
Arboretumallee. Foto: Apelöga
Groen ook zichtbaar maken
Een deel van het werk wordt juist bewust zichtbaar gemaakt. Via social media deelt Malmö nieuws over bijvoorbeeld nieuwe bomen, bijzondere soorten en bloeiende bomen. Ook organiseert de stad jaarlijks de Trädmaraton: een wandeling langs opvallende bomen waarbij bewoners meer leren over het stedelijk groen.
Zo wordt boombeleid niet alleen technisch, maar ook cultureel en maatschappelijk gedragen.
Smart Greening in Nyhamnen: living lab op oude havengrond
Nog ambitieuzer is wat Malmö doet in Nyhamnen, een voormalig ferry- en havengebied direct aan het water. Hier ontstaat een nieuw stadsdeel waar groen vanaf het begin als dragende structuur wordt ingezet. Omdat traditionele aanplant in de vervuilde en harde ondergrond lastig is, kiest Malmö voor slimme en circulaire oplossingen met modulaire plantsystemen, hergebruikte materialen en flexibele groeiplaatsen.
Het project functioneert bovendien als living lab binnen het Europese ARCADIA-programma, waarin wordt onderzocht hoe boomsoorten in verschillende substraten omgaan met hitte, wind en stedelijke omstandigheden, terwijl bewoners actief worden betrokken bij ontwerp en beheer.
Waarom Malmö relevant is voor andere steden
Veel Europese steden worstelen met dezelfde vragen: hitte, verdichting, wateroverlast en gezondheid. Malmö laat zien dat bomen daarin geen bijzaak zijn, maar onderdeel van de oplossing.
De lessen zijn helder:
- werk met meetbare doelen
- stuur op diversiteit – de stad als arboretum
- maak onderscheid tussen groeiplaatsen
- gebruik gebiedsspecifieke data om prioriteiten te bepalen
- benut elke herinrichting als vergroenkans, niet alleen decoratief, maar als infra
European Forum on Urban Forestry 2026
Het 28e European Forum on Urban Forestry vindt dit jaar plaats in de stad die het zelf heeft laten zien: Malmö. Professionals, beleidsmakers en onderzoekers uit heel Europa komen samen om te spreken over diversiteit in de stedelijke vergroening. Het forum wordt mede georganiseerd door de gemeente Malmö en Tradkontoret (Het Boomkantoor).
Thema: "Diversity in Urban Forestry — Bringing People, Trees and Ideas Together"
Datum: 26–29 mei 2026
Website: efuf.org
